مینو علی خانی (راهنمای جامع حفظ و رشد دارایی در دوران عدم قطعیت)
در دورههایی که با جنگ، تحریم، بیثباتی سیاسی یا بحرانهای اقتصادی مواجه میشویم، رفتار بازارها بهطور قابل توجهی تغییر میکند. سرمایهگذارانی که بدون استراتژی مشخص وارد چنین شرایطی میشوند، معمولاً بیشترین آسیب را میبینند. در مقابل، کسانی که به اصول مدیریت دارایی و سرمایهگذاری هوشمندانه پایبند هستند، نهتنها از اصل سرمایه خود محافظت میکنند، بلکه حتی میتوانند از دل بحرانها فرصتهای سودآوری استخراج کنند.
در این مقاله فردانامه، بهصورت اصولی و کاربردی بررسی خواهیم کرد که چگونه میتوان در شرایط جنگ و بحران مانند شرایط فعلی کشورمان، تصمیمهای مالی هوشمندانه گرفت. با ما همراه باشید.
چرا سرمایهگذاری در زمان بحران متفاوت و حساس است؟
در شرایط عادی، بازارها بر اساس عوامل قابل پیشبینیتری مانند رشد اقتصادی، سود شرکتها و سیاستهای پولی حرکت میکنند. اما در زمان جنگ یا بحران:
- عدم قطعیت به شدت افزایش مییابد؛
- نوسانات بازارها بیشتر میشود؛
- رفتار سرمایهگذاران احساسیتر میشود؛
- و نقدشوندگی برخی داراییها کاهش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، مهمترین هدف دیگر سود حداکثری نیست، بلکه حفظ سرمایه و مدیریت ریسک در اولویت قرار میگیرد. در ادامه 6 اصل را به شما معرفی خواهیم کرد که با پایبندی به آنها، میتوانید شرایط بحرانی را با حفظ سرمایهتان پشت سر بگذارید.
6 اصل مهم مدیریت سرمایه در زمان جنگ و بحران
اصل اول: حفظ سرمایه مهمتر از کسب سود است
میتوان گفت یکی از اصول طلایی سرمایهگذاری در زمان بحران این است:
اگر سرمایهتان را حفظ کنید، فرصت برای سود همیشه وجود خواهد داشت.
سرمایهگذارهای حرفهای در این شرایط بهدنبال «کمترین ضرر» هستند، نه «بیشترین سود».
اصل دوم: تنوعبخشی سبد با سرمایه گذاری هوشمندانه
در زمان بحران، تنوعبخشی فقط به معنی پخش بیهدف پول در چند بازار متفاوت نیست؛ بلکه باید داراییهای با عملکرد متفاوت به طرز هوشمندانه انتخاب شوند.
یک ترکیب منطقی سبد سرمایهگذاری میتواند شامل موارد زیر باشد:
- صندوقهای با درآمد ثابت
- داراییهای کمریسک مانند طلا
- ارزهای با ثبات بیشتر
- بخشی از بازار سهام
نقش مهم صندوقهای با درآمد ثابت در زمان بحران
برای بررسی این مورد، میتوانیم به عملکرد داراییهای مختلف در جنگ فعلی اشاره کنیم. با شروع این بحران، پول نقد یکی از داراییهایی است که برای همهٔ افراد اولویت اول را داشت؛ اما آیا نگهداری همه سرمایه در قالب وجه نقد عقلانی و امکانپذیر است؟
طلای فیزیکی و دلار نیز در شرایط فعلی با نوسانات قیمتی زیادی مواجهند و علاوهبرآن، خرید و فروشی بهصورت رسمی و با قیمتهای منصفانه در بازار صورت نمیگیرد.
میتوان گفت تنها دارایی امنی که در این شرایط عملکردی نزدیک به پول نقد دارد و از همه مهمتر، امنیت آن تضمین شده است، صندوقهای درآمد ثابت هستند که معمولاً:
- نوسان بسیار کمتری نسبت به سهام دارند.
- جریان درآمدی نسبتاً پایدار ایجاد میکنند.
- برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط بیثبات بسیار مناسب هستند.
در واقع، بسیاری از مدیران دارایی حرفهای دنیا در زمان بحران، بخش عمدهای از سبد خود را به صندوقهای درآمد ثابت اختصاص میدهند تا تعادل سبد حفظ شود.
در حال حاضر، صندوق درآمد ثابت «ثمر گندم» با تمرکز بر حفظ سرمایه و ایجاد بازدهی باثبات، مورد توجه سرمایهگذاران قرار گرفته است؛ بهخصوص که با پیشبینی بازدههای موثر بالای 40 درصد در نوروز 1405، جذابترین گزینه سرمایهگذاری به حساب میآید. عملکرد صندوق ثمر را در این لینک مشاهده نمایید.
برای خرید صندوق درآمد ثابت ثمر گندم، کافی است نماد «ثمر» را در پنل کارگزاری خود جستجو کنید. در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر، با مشاوران ما تماس بگیرید.
در وبلاگ فردانامه بخوانید: بهترین صندوق سرمایه گذاری با سود روزشمار در سال 1405
اصل سوم: نقدشوندگی را جدی بگیرید
در شرایط جنگ و بحران، داشتن دسترسی سریع به پول نقد اهمیت زیادی دارد. بنابراین:
- همیشه بخشی از سرمایه خود را برای موقعیتهای بحرانی به صورت نقد نگه دارید
- داراییهای با نقدشوندگی بالا را در اولویت قرار دهید
اصل چهارم: روانشناسی معامله در شرایط بحران
اگر بخواهیم فقط یک عامل را بهعنوان دلیل شکست سرمایهگذاران در بحران معرفی کنیم، آن عامل روانشناسی معامله است، نه تحلیل آن.
در شرایط جنگ، ذهن انسان بهطور طبیعی به سمت بقا میرود، نه تصمیمگیری منطقی. این موضوع باعث بروز رفتارهای زیر میشود که تفاوت سرمایهگذاران با تجربه و سرمایهگذاران تازهکار، همینجا مشخص میشود.
1. فروش از روی ترس (Panic Selling)
وقتی بازار ریزش میکند، بسیاری از افراد تحت تاثیر آن، در پایینترین قیمتها دارایی خود را پایینتر از ارزش واقعی آن میفروشند.
2. خرید هیجانی (FOMO)
با کوچکترین نشانه رشد، افراد بدون تحلیل وارد بازار میشوند و به صورت هیجانی شروع به خرید میکنند.
3. تصمیمگیری بر اساس اخبار
در زمان بحران، حجم اخبار زیاد و بسیاری از آنها متناقض و غیرواقعی است. واکنش سریع بدون راستیآزمایی به هر خبر میتواند به ضرر منجر شود.
شاخص ترس و طمع
همانطور که در جدول زیر مشاهده میکنید، شاخص ترس و طمع معیاری بین ۰ تا ۱۰۰ است که نشاندهنده احساسات غالب سرمایهگذاران در بازارهای مالی است که هدف اصلی آن، ارزیابی منصفانه بودن قیمت سهام بر اساس رفتار سرمایهگذاران است. به عبارتی، شاخص ترس و طمع نشان میدهد که احساسات چگونه بر مبلغی که سرمایهگذاران حاضر به پرداخت برای آن دارایی هستند، تأثیر میگذارد.
ترس شدید: قیمتها کمتر از ارزش ذاتی
طمع شدید: قیمتها بالاتر از ارزش واقعی
چگونه روان خود را در بحران مدیریت کنیم؟
برای پشت سر گذاشتن شرایط بحران، میتوان یک چارچوب ذهنی مشخص داشت:
- داشتن استراتژی از پیش تعیینشده؛ این مورد به شما کمک میکند در زمان بحران تصمیم هیجانی نگیرید و به استراتژی خود که در زمان آرامش گرفتهاید، پایبند بمانید.
- پذیرش نوسانهای زمان بحران؛ بهعنوان بخشی از ذات بازار، پذیرش نوسانها از اعتمادبهنفس شما برای تصمیم گیری منطقی کم نخواهد کرد.
- تقسیم سرمایهتان به بخشهای مختلف؛ این امر ریسک شما را بسیار کم خواهد کرد و فشار روانی را تا حد زیادی کاهش خواهد داد.
- استفاده از داراییهای کمنوسان؛ در شرایط بحران در سبد سرمایهگذاریتان همیشه داراییهای کمنوسان داشته باشید و در نظر داشته باشید داشتن پول نقد برای رفع نیازهایتان به شما آرامش ذهنی میبخشد. سرمایهگذاری در صندوقهای کمریسک درآمد ثابت علاوه بر مزیت روانی، مزیتهای مالی زیادی هم به همراه دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
اصل پنجم: شناخت داراییهای مقاوم در برابر بحران
از گذشته تا کنون، برخی داراییها مانند طلا و ارزهای قوی عملکرد بهتری در شرایط جنگ و بحران نسبت به سایر داراییها از جمله رمزارزها دارند اما نکته مهم این است که هیچ داراییای همیشه به تنهایی برنده نیست؛ ترکیب هوشمندانه آنهاست که اهمیت دارد.
اصل ششم: مدیریت ریسک به جای حذف ریسک
در شرایط بحران، حذف کامل ریسک امری غیرممکن است؛ اما میتوان آن را با رعایت موارد زیر تا حد زیادی کنترل کرد:
تعیین حد ضرر
تخصیص متنوع سرمایه بر داراییهای کم ریسک
بازبینی سبد توسط افراد باتجربه
پرهیز از تمرکز بیش از حد روی دارایی خاص
در وبلاگ فردانامه بخوانید: ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک
طلا در زمان جنگ، بخریم یا نخریم؟
اولین سوالی که با شروع جنگ برای بسیاری از سرمایهگذاران خصوصا افراد با دیدگاه سنتیتر پیش میآید، این است
که در زمان جنگ طلا بخریم یا نه؟طلا در زمان جنگ، بخریم یا نخریم؟
فرقی ندارد ایران یا هرجای دیگر دنیا باشیم؛ میتوان گفت طلا یکی از اولین گزینههایی است که در دوران جنگ توجه سرمایهگذاران را به خود جلب میکند. با این وجود، سرمایهگذاری در طلا در دوران جنگ نیز خالی از ریسک نیست.
طبق تجربه جنگ ۱۲ روزه، پس از اعلام آتشبس صندوقهای طلا میانگین بازدهی بالایی داشتند به طوری که بعضی صندوقها تا بیش از 80 درصد رشد را نیز ثبت کردند. سرمایهگذاری در طلا به دو صورت فیزیکی و صندوق طلا، امکانپذیر است و پیش از سرمایهگذاری در آنها بهتر است از ریسکهای هرکدام اطلاع داشته باشید.
- طلای فیزیکی: جذابیت طلای فیزیکی مانند سکه، شمش و… برای بسیاری از خریداران این است که معامله آن مستقل از فعالیت بانکها و قطع و وصل اینترنت است و از طرفی قابلیت نگهداری دارد.
چالشهایی که خریداران طلا بهویژه در دوران جنگ ممکن است با آن مواجه شوند عبارتند از: احتمال سرقت، امنیت نگهداری و تقلب در اصالت طلای خریداری شده. - صندوق های طلا: با اینکه صندوق های طلا معمولاً امنیت بالاتری نسبت به طلای فیزیکی دارند اما در زمان بحران یا جنگ مانند آنچه در جنگ قبلی و جنگ فعلی دیدیم، ممکن است توسط دولت برای مدتی قفل شوند.
برای حفظ ارزش سرمایه با دید بلندمدت، صندوق طلا گزینه خوبی است، اما برای مواقع اضطراری و دسترسی سریع به پول، منطق حکم میکند بخشی از سرمایه به صورت طلای فیزیکی (سکه یا آبشده) که نقدشوندگی بهتری دارد، در آید.
برای مشاوره سرمایهگذاری طلا در فردانامه، اینجا کلیک کنید.
نمای کلی عملکرد داراییهای مختلف در جنگ ایران و اسرائیل
جنگ خرداد
جدول زیر نمایی از عملکرد داراییهای مختلف در سه مقطع حساس پیش از شروع درگیریهای خرداد، حین جنگ و پس از اعلام آتشبس را نشان میدهد که یک دید کلی به سرمایهگذاران برای تحلیل بهتر خواهد داد. با بازگشایی مجدد بورس پس از آتشبس، شاخص افت قابلتوجهی داشت.
جنگ اسفند
با شروع جنگ در 9 اسفندماه، با بسته شدن بازار بورس، شاخص روی 3,692,906 ثابت ماند. با بازگشایی صندوقهای درآمد ثابت از جمله ثمر در تاریخ 24 اسفندماه، حجم پول زیادی وارد صندوقهای درآمد ثابت شد که نشان میدهد سرمایهگذاران به داراییهای کمریسک روی آوردهاند. صندوق ثمر با پیشبینی بازده موثر بیش از 40درصد، شرایط جذابی برای سرمایهگذاران فراهم کرده است. عبور کل خالص ارزش داراییهای صندوق ثمر از 4 همت خود گواهی بر این موضوع است.
در بلاگ فردانامه بخوانید: بهترین صندوق سرمایه گذاری با سود روزشمار در سال 1405
در حالی که صندوقهای کالایی (طلا، نقره و زعفران) از تاریخ 24 اسفندماه بازگشایی شدند، صندوقهای املاک و مستغلات همچنان در لحظه نگارش این مطلب در تاریخ 18 فروردین 1405 بسته هستند.
بازار پرنوسان رمزارزها نیز در پی اوضاع نامشخص و مبهم جنگ همچنان به وضعیت قبل جنگ خود بازنگشتهاند. قیمت بیتکوین در این لحظه با نزدیک به 2درصد کاهش روزانه، حدود 68,287 دلار در صرافیها معامله میشود. این در حالی است که پیش از شدتگرفتن گمانهها برای شروع جنگ بیتکوین بالای 90 هزار دلار در صرافیها معامله میشد.
ارزش چه داراییهایی در زمان جنگ کاهش مییابد؟
به طور کلی، در زمان جنگ ارزش داراییهایی که نقدشوندگی پایینی دارند یا به زیرساختهای داخلی وابسته هستند، معمولاً کاهش مییابد. املاک و مستغلات نیز به علت رکود بازار، عدم تمایل مشتریان برای خرید و احتمال تخریب فیزیکی بر اثر حملات نظامی، معمولاً با کاهش قیمت روبرو میشوند؛ بنابراین در دوران جنگ و بحران، معامله مسکن بیشتر برای استفاده شخصی و نه به عنوان گزینهای برای سرمایهگذاری، پیشنهاد میشود.
از طرفی، همانگونه که در جنگ خرداد و جنگ فعلی شاهد بودیم امکان تعطیلی بورس در زمان جنگ وجود دارد و بازار پس از بازگشایی ممکن است با افت شدید مواجه شود؛ این تعطیلی و افت شدید باعث میشود که بسیاری از سرمایهگذاران نتوانند داراییهای خود را بهموقع بفروشند و در صفهای طولانی فروش بمانند.
بازار رمزارزها نیز در زمان جنگ یکی از موارد پرریسک برای سرمایهگذاری است؛ چرا که در مواقع بحران سرمایهگذاران ترجیح میدهند پول خود را از داراییهای ناپایدارتر مانند رمزارزها به سمت داراییهای کمریسکتری چون طلا ببرند و ارزش بازار رمرزارزها کاهش مییابد. از طرفی، اختلال در دسترسی به اینترنت، خطر هک صرافیها، خطر فریز شدن دارایی صرافیها و ریسکهای امنیتی کیف پولهای کاربران، دسترسی به داراییهای رمزارزی را دشوار میکند.
نتیجهگیری
در شرایط جنگ و بحران که چشمانداز اقتصادی مبهم به نظر میرسد، حفظ ارزش پول و کسب سود مطمئن هرچند اندک، اولویت اصلی است. صندوقهای سرمایهگذاری درآمد ثابت با ویژگیهایی نظیر امنیت بالا، سود منظم و قابلپیشبینی، مدیریت حرفهای و نقدشوندگی سریع، بهترین گزینه برای سرمایهگذاران به حساب میآید. صندوق درآمد ثابت ثمر نیز پیشنهاد فردانامه به شماست. برای سرمایهگذاری و خرید این صندوق کافی است نماد «ثمر» را در پنل کارگزاری خود جستجو کنید و یا با مشاوران فردانامه تماس بگیرید.
