امین آموزش در بررسی شرکت‌های نرم‌افزاری فعال در صنعت بانکداری، یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید مورد توجه قرار گیرد، تفاوت میان درآمد حاصل از فروش نرم‌افزار و درآمدهای تکرارشونده خدمات پشتیبانی است. شرکت‌هایی مانند «توسن» و «رپویا» به دلیل فعالیت در حوزه نرم‌افزارهای بانکی، از مدلی برخوردارند که در آن یک قرارداد فروش نرم‌افزار می‌تواند در ماه‌های بعد نیز برای شرکت درآمد ایجاد کند.
گزارش‌های ماهانه اخیر این دو شرکت نیز نشان می‌دهد که تابستان ۱۴۰۵ برای صنعت نرم‌افزار بانکی دوره‌ای متفاوت بوده است. برای نمونه، درآمد «توسن» در شهریورماه به حدود ۹۱۲ میلیارد تومان رسید که نسبت به مردادماه رشد ۴۲.۶ درصدی را نشان می‌دهد. در «رپویا» نیز درآمد شهریورماه به حدود ۱۸۶ میلیارد تومان رسید که نسبت به ماه قبل رشد قابل‌توجهی داشته است. همچنین درآمد این شرکت در شش‌ماهه نخست سال مالی به بیش از ۴۱۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۳۱۲ درصدی را نشان می‌دهد.
اما سؤال مهم این است که آیا این افزایش درآمد صرفاً یک اتفاق مقطعی است یا می‌تواند زمینه‌ساز رشد سودآوری شرکت‌های نرم‌افزاری در سال ۱۴۰۶ شود؟
مدل درآمدی شرکت‌های نرم‌افزاری بانکی چگونه است؟
برای درک بهتر عملکرد شرکت‌هایی مانند توسن و رپویا، ابتدا باید مدل درآمدی آنها را شناخت.
در یک نگاه ساده، درآمد شرکت‌های نرم‌افزاری را می‌توان به دو بخش اصلی تقسیم کرد:
- فروش نرم‌افزار و لایسنس
- خدمات پشتیبانی و نگهداری
فروش نرم‌افزار معمولاً ماهیت پروژه‌ای و غیرتکرارشونده دارد؛ یعنی شرکت در زمان انعقاد قرارداد یا تحویل پروژه، درآمد قابل‌توجهی شناسایی می‌کند. در مقابل، خدمات پشتیبانی پس از راه‌اندازی نرم‌افزار ادامه پیدا می‌کند و می‌تواند جریان درآمدی باثبات‌تری برای شرکت ایجاد کند.
این تفاوت از منظر تحلیل بنیادی اهمیت زیادی دارد. زیرا رشد فروش نرم‌افزار تنها به معنای افزایش درآمد همان ماه نیست؛ بلکه در صورت تداوم قراردادهای پشتیبانی، می‌تواند پایه درآمدهای آینده شرکت را نیز بزرگ‌تر کند.
در مورد توسن، برای مثال، در مردادماه ۱۴۰۵ حدود ۳۱۴ میلیارد تومان از درآمد شرکت از محل خدمات پشتیبانی و حدود ۱۶۸ میلیارد تومان از محل فروش نرم‌افزار گزارش شده بود.
بنابراین در تحلیل این شرکت‌ها باید علاوه بر رقم فروش فعلی، به ترکیب درآمدها و اثر احتمالی قراردادهای جدید بر درآمدهای دوره‌های بعد نیز توجه کرد.
چرا فروش نرم‌افزار در تابستان ۱۴۰۵ افزایش پیدا کرد؟
رشد قابل‌توجه درآمد شرکت‌های نرم‌افزاری در تابستان را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد. البته برای نسبت دادن کل این رشد به یک عامل مشخص، به جزئیات قراردادها و افشاهای رسمی هر شرکت نیاز است؛ اما چند روند مهم در صنعت فناوری و بانکداری می‌تواند در افزایش تقاضا برای خدمات نرم‌افزاری نقش داشته باشد.
۱. افزایش اهمیت زیرساخت‌های امنیتی
امنیت سایبری در سال‌های اخیر به یکی از اولویت‌های اصلی شبکه بانکی تبدیل شده است. بانک‌ها برای حفظ تداوم خدمات، حفاظت از داده‌های مشتریان و مقابله با تهدیدهای جدید، ناچار به به‌روزرسانی مستمر زیرساخت‌های نرم‌افزاری و امنیتی خود هستند.
در چنین شرایطی، تقاضا برای ماژول‌ها و سامانه‌های امنیتی، ارتقای زیرساخت‌ها و توسعه نرم‌افزارهای بانکی می‌تواند افزایش پیدا کند.
اگر این روند به قراردادهای جدید برای شرکت‌های نرم‌افزاری منجر شود، اثر آن فقط به زمان شناسایی درآمد فروش محدود نخواهد بود و می‌تواند در ادامه، درآمد خدمات پشتیبانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
۲. حرکت شبکه بانکی به سمت بانکداری دیجیتال و Open Banking
یکی دیگر از عوامل مهم، تغییر معماری بانکداری و حرکت به سمت خدمات دیجیتال است.
بانکداری باز یا Open Banking به بانک‌ها اجازه می‌دهد از طریق APIها و زیرساخت‌های نرم‌افزاری، خدمات خود را با شرکت‌های فناوری مالی، پلتفرم‌ها و سرویس‌های دیجیتال یکپارچه کنند.
همزمان، توسعه نئوبانک‌ها، اپلیکیشن‌های بانکی، خدمات غیرحضوری و سامانه‌های دیجیتال باعث شده نیاز بانک‌ها به نرم‌افزارهای جدید افزایش پیدا کند.
این روند برای شرکت‌های نرم‌افزاری بانکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توسعه هر زیرساخت جدید می‌تواند به فروش لایسنس، توسعه سامانه، سفارشی‌سازی و سپس قراردادهای پشتیبانی منجر شود.
در نتیجه، بخشی از رشد درآمد شرکت‌هایی مانند توسن و رپویا را می‌توان در چارچوب افزایش نیاز ساختاری شبکه بانکی به فناوری اطلاعات تحلیل کرد.
۳. افزایش تعرفه خدمات فناوری اطلاعات
عامل دیگری که باید در تحلیل درآمد شرکت‌های نرم‌افزاری در نظر گرفت، تغییر تعرفه خدمات فناوری اطلاعات است.
سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور در سال ۱۴۰۴ افزایش ۵۸ درصدی نرخ خدمات نسبت به سال قبل را اعلام کرده بود. برای سال ۱۴۰۵ نیز سازمان نظام صنفی رایانه‌ای از به‌روزرسانی و انتشار نسخه‌های اصلاحی فهرست‌بهای خدمات فناوری اطلاعات خبر داده است.
افزایش تعرفه‌ها می‌تواند از دو مسیر بر شرکت‌های نرم‌افزاری اثر بگذارد.
از یک طرف، هزینه نیروی انسانی و توسعه نرم‌افزار افزایش پیدا می‌کند؛ چراکه بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های این شرکت‌ها مربوط به نیروی متخصص است. از طرف دیگر، در صورتی که شرکت بتواند افزایش هزینه‌ها را در قراردادهای جدید و قراردادهای تمدیدی به مشتری منتقل کند، نرخ فروش خدمات نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
برای شرکت‌هایی که مشتریان سازمانی و قراردادهای بلندمدت دارند، این موضوع می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
در فردانامه بخوانید: تحلیل بنیادی چیست؟
چرا درآمد تابستان ۱۴۰۵ می‌تواند برای سال ۱۴۰۶ مهم باشد؟
مهم‌ترین نکته در تحلیل بنیادی توسن و رپویا، صرفاً رشد درآمد تابستان نیست؛ بلکه اثر احتمالی این قراردادها بر درآمدهای آینده است.
فرض کنید یک شرکت نرم‌افزاری در تابستان یک نرم‌افزار جدید را به یک بانک می‌فروشد. در مرحله اول، شرکت درآمد فروش نرم‌افزار را شناسایی می‌کند. اما رابطه مالی با مشتری لزوماً در همین نقطه تمام نمی‌شود.
پس از راه‌اندازی نرم‌افزار، مشتری برای دریافت خدمات پشتیبانی، به‌روزرسانی، نگهداری و رفع اشکالات به شرکت نرم‌افزاری وابسته خواهد بود.
به همین دلیل، یک قرارداد جدید می‌تواند دو اثر داشته باشد:
اثر اول: افزایش درآمد فروش نرم‌افزار در دوره انعقاد قرارداد.
اثر دوم: ایجاد یا افزایش ظرفیت درآمدهای خدمات پشتیبانی در دوره‌های بعد.
این همان نقطه‌ای است که تحلیل بنیادی شرکت‌های نرم‌افزاری را جذاب‌تر می‌کند. زیرا برای ارزیابی آینده شرکت نباید فقط به فروش یک ماه یا یک فصل نگاه کرد؛ بلکه باید بررسی کرد که رشد فروش فعلی چه میزان درآمد تکرارشونده برای دوره‌های بعد ایجاد می‌کند.
توسن و رپویا، نشانه‌های رشد در گزارش‌های ماهانه
داده‌های منتشرشده از عملکرد تابستان ۱۴۰۵ نیز نشان می‌دهد که رشد درآمد در این دو نماد قابل توجه بوده است.
در «توسن»، فروش شهریورماه حدود ۹۱۲ میلیارد تومان گزارش شده و نسبت به ماه قبل ۴۲.۶ درصد افزایش داشته است. میانگین فروش ماهانه شرکت در داده‌های منتشرشده حدود ۳۲۴ میلیارد تومان بوده است؛ بنابراین فروش شهریور فاصله قابل‌توجهی با میانگین ماهانه داشته است.
در «رپویا» نیز شهریورماه با ثبت حدود ۱۸۶ میلیارد تومان فروش همراه بوده است. این رقم نسبت به مردادماه حدود ۱۷۸.۸ درصد افزایش داشته و درآمد شش‌ماهه شرکت نیز به حدود ۴۱۵.۶ میلیارد تومان رسیده است.
البته در تحلیل این ارقام باید به یک نکته مهم توجه کرد: افزایش شدید فروش یک ماهه الزاماً به معنای رشد پایدار سودآوری نیست. برای نتیجه‌گیری دقیق‌تر باید ترکیب فروش، حاشیه سود، نوع قراردادها، زمان شناسایی درآمد و میزان درآمدهای تکرارشونده در ماه‌های بعد بررسی شود.
آیا می‌توان انتظار جهش درآمد در سال ۱۴۰۶ داشت؟
پاسخ به این سؤال به نحوه تداوم فروش و قراردادهای پشتیبانی بستگی دارد.
اگر بخش قابل‌توجهی از فروش نرم‌افزار تابستان مربوط به قراردادهایی باشد که پس از دوره راه‌اندازی و گارانتی وارد فاز پشتیبانی می‌شوند، بخشی از اثر این فروش می‌تواند در ماه‌های آینده و سال ۱۴۰۶ ظاهر شود.
در این حالت، رشد درآمد فقط از محل قراردادهای جدید نخواهد بود، بلکه شرکت همزمان از دو جریان درآمدی برخوردار خواهد شد:
فروش پروژه‌ها و نرم‌افزارهای جدید + درآمدهای تکرارشونده پشتیبانی از قراردادهای قبلی
این ترکیب می‌تواند باعث شود درآمد شرکت در سال آینده از ثبات بیشتری برخوردار باشد.
با این حال، باید توجه داشت که دوره گارانتی، زمان شروع خدمات پشتیبانی و نحوه شناسایی درآمد در هر قرارداد می‌تواند متفاوت باشد و نمی‌توان بدون بررسی قراردادهای هر شرکت، یک بازه زمانی ثابت برای انتقال درآمد فروش به درآمد پشتیبانی تعیین کرد.
جمع‌بندی تحلیل بنیادی توسن و رپویا
تابستان ۱۴۰۵ برای شرکت‌های نرم‌افزاری بانکی، به‌ویژه توسن و رپویا، با رشد قابل‌توجه درآمد همراه بوده است. گزارش‌های ماهانه نشان می‌دهد که درآمد شهریورماه هر دو شرکت افزایش محسوسی داشته و در مورد رپویا، رشد درآمد شش‌ماهه نیز بسیار قابل توجه بوده است.
اما نکته مهم‌تر از خود این ارقام، ساختار کسب‌وکار این شرکت‌هاست. در یک کسب‌وکار نرم‌افزاری، فروش یک نرم‌افزار می‌تواند نقطه شروع یک رابطه درآمدی بلندمدت با مشتری باشد. پس از فروش و راه‌اندازی، خدمات پشتیبانی، نگهداری و توسعه می‌تواند به ایجاد درآمدهای تکرارشونده منجر شود.
از این منظر، رشد فروش نرم‌افزار در تابستان ۱۴۰۵ می‌تواند یکی از متغیرهای مهم برای بررسی چشم‌انداز درآمدی سال ۱۴۰۶ باشد؛ به‌خصوص اگر رشد فروش ناشی از افزایش تقاضای ساختاری شبکه بانکی برای امنیت، بانکداری دیجیتال، Open Banking و توسعه زیرساخت‌های فناوری باشد.
با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر سهام این شرکت‌ها، صرفاً رشد درآمد کافی نیست. سرمایه‌گذاران باید در گزارش‌های ماهانه و صورت‌های مالی بعدی، ترکیب درآمد، حاشیه سود، درآمد پشتیبانی، قراردادهای جدید و تداوم رشد فروش را نیز زیر نظر داشته باشند.
در نهایت، آنچه می‌تواند این رشد درآمدی را از یک جهش مقطعی به یک روند پایدار تبدیل کند، نه صرفاً افزایش فروش نرم‌افزار، بلکه تبدیل این فروش به درآمدهای تکرارشونده و سودآور در سال‌های بعد است.
در صورتی که نیاز به دریافت راهنمایی از مشاوران فردانامه دارید، از طریق این فرم با ما در ارتباط باشید.
بیانیه سلب مسئولیت: این گزارش صرفا جنبه تحلیلی و اطلاعاتی دارد و به هیچ‌وجه توصیه خرید، فروش یا نگهداری سهام نمی‌باشد.
مسئولیت تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری بر عهده سرمایه‌گذار است و فردانامه در قبال عواقب ناشی از استفاده از این اطلاعات هیچ مسئولیتی ندارد.
